هر يك از علوم آن قسمت از موضوعات خود را مورد بررسى و تحقيق قرار مىدهد كه مورد هدفگيرى عالم به آن علم است . بعنوان مثال علوم ادبى كلمه و كلام را با اهداف ادبى مطرح مىكند ، مانند علم لغت كه فقط معانى مورد استعمال واژه‌ها را مطرح مىنمايد . علم نحو اعراب و بنا و ديگر قوانين نحوى را مورد بحث و تحقيق قرار مىدهد . و همچنين ديگر علوم ادبى ابعاد مربوط به كلمه و كلام را از حيث محاورات و كتابتها و امثال آنها ، نه از جهت فيزيكى و نغمه‌ها و آهنگهايى كه ممكن است در موقع خواندن به كار برده شوند ، و نه از جهت كشف پديده‌هاى روانى متكلم و غير ذلك . با اين وصف ، محال است كه يك دانشمند خردمند علم به همهء ابعاد و سطوح موضوعى را كه از ديدگاه علمى معين مورد تحقيق قرار مىدهد ، ادّعا كند ، مخصوصا با علم به اين كه دانشپژوهان تاكنون بوسيلهء طرق محدود با واقعيات ارتباط برقرار كرده‌اند ، و اين خود علم است كه حكم قاطعانه مىكند آنچه را كه نمىبينى و آنچه را كه در ديدگاه مخصوص تو قرار نگرفته است ، انكار مكن ، زيرا اين انكار ناشى از ناتوانى و محدودنگرى تو مىباشد . اگر كسى نصيحت ابن سينا را كه ذيلا مىآوريم ، نشنود و يا بشنود و آن را نپذيرد ، حق ورود به گروه عالمان را ندارد . اين شخصيت بزرگ مىگويد : إيّاك أن يكون تكيّسك و تبّرؤك عن العامّة ، هو أن تنبرىء منكرا لكلّ شيء فذلك طيش و عجز ، و ليس الخرق في تكذيبك ما لم يستبن لك بعد جليّته دون الخرق في تصديقك ما لم تقم بين يديك بيّنة ، بل عليك الاعتصام بحبل التّوقّف و إن أزعجك استنكار ما يوعاه سمعك ما لم تتبرهن استحالته لك ، فالصّواب أن تشرح أمثال ذلك إلى بقعة الإمكان ما لم يذدك عنه قائم البرهان . و اعلم أن في الطَّبيعة عجائب و للقوى العالية